Zes vloten, 500 schepen: maak haast met regels voor varen op afstand
Zes binnenvaartvloten waarschuwen dat de scheepvaart binnen zeven jaar een kwart van haar vaarcapaciteit kan verliezen als de regels voor varen op afstand niet sneller opschuiven.
De binnenvaart dreigt binnen vijf tot zeven jaar 25 tot 30 procent van haar vaarcapaciteit te verliezen. Dat is de waarschuwing die zes grote marktpartijen in februari 2026 aan Schuttevaer gaven, in hun gezamenlijke reactie op het Panteia-onderzoek naar afstandsbediening. Hun argument is niet dat varen op afstand een veelbelovende innovatie is. Het is dat varen op afstand geen innovatieproject meer is, maar een maatregel die nodig is om de vloot operationeel te houden.
- Seafar, Deymann, HGK, Bosman Shipping Group, Dari en Naval Inland Shipping, samen zo'n 500 schepen, vragen gezamenlijk om snellere regels voor varen op afstand.
- Panteia becijfert het tekort aan schippers en stuurlieden op 1.500 tot 2.000 richting 2035.
- Een vergunningsaanvraag voor varen op afstand duurt ongeveer een jaar en levert zo'n 25 extra voorwaarden op, waaronder een extra schipper in het remote operations centre terwijl het schip volledig bemand blijft.
- Uit de taakanalyse van Panteia blijkt dat 35 tot 45 procent van de werktijd van een schipper op dagvaart technisch geschikt is voor ondersteuning op afstand; bij 24-uursvaart is dat 25 tot 35 procent.
- Brede inzet van remote operations centres kan ruwweg de helft van het verwachte tekort opvangen.
Schuttevaer staat achter een betaalmuur, dus we nemen het artikel hier niet over. Wat volgt is een samenvatting van de berichtgeving en onze eigen positie; de link naar het origineel staat boven- en onderaan deze pagina.
Wat zes binnenvaartvloten zeggen over de regels voor varen op afstand
Het tekort laat zich dagelijks in de operatie voelen, niet in prognoses. Roosters komen niet rond, kosten lopen op en schepen blijven liggen omdat er geen bemanning beschikbaar is. De zes partijen vertegenwoordigen samen ongeveer 500 schepen, wat de constatering moeilijker als anekdote weg te zetten maakt.
Hun punt over opschalen is procedureel. Een aanvraag voor varen op afstand passeert meerdere bureaus en duurt gemiddeld ongeveer een jaar voor er duidelijkheid is. De uitkomst zijn zo'n 25 extra voorwaarden plus de verplichting om een extra schipper in het remote operations centre te plaatsen, terwijl het schip zelf volledig bemand blijft.
Met andere woorden: varen op afstand mag, maar zonder enige vermindering van bemanning.
In Vlaanderen gelden al jaren lichtere regels. De bedrijven stellen dat het verschil het model complexer en duurder maakt zonder dat er structurele capaciteit bij komt. Ze zijn uitgesproken over de waarde van de samenwerking met Rijkswaterstaat, de ILT en het ministerie, en even uitgesproken dat het aan bestuurlijke richting ontbreekt.
Waarom varen op afstand en varen met minder bemanning bij Dari stilvielen
De duidelijkste illustratie in het artikel is Dari Shipping in Dordrecht. De vloot bouwde een eigen remote operations centre en investeerde honderdduizenden euro's in het centrum en in vaaruren. Dat centrum is op dit moment niet in gebruik en de samenwerking met ons ligt stil. De redenering is eenvoudige rekenkunde: zolang er geen uitzicht is op bemanningsreductie, is een remote operations centre een extra kostenpost die niet terugverdiend kan worden.
Wat Panteia berekende over het bemanningstekort in de binnenvaart
Het onderliggende onderzoek, Afstandsbediening Binnenvaart, werd uitgevoerd door Panteia. Het becijfert het tekort aan schippers en stuurlieden op zo'n 1.500 tot 2.000 richting 2035, gedreven door vergrijzing, beperkte instroom vanuit opleidingen en het vertrek van ervaren mensen. Zonder aanvullende maatregelen blijft de kloof tussen vervoersvraag en beschikbare nautische capaciteit groeien.
| Wat Panteia mat | Bevinding |
|---|---|
| Tekort aan schippers en stuurlieden richting 2035 | 1.500 tot 2.000 |
| Aandeel werktijd geschikt voor ondersteuning op afstand, dagvaart | 35 tot 45 procent |
| Aandeel werktijd geschikt voor ondersteuning op afstand, 24-uursvaart | 25 tot 35 procent |
| Aandeel van het verwachte tekort dat remote operations centres kunnen opvangen | Ruwweg de helft |
| Vastgesteld neveneffect | Betere naleving van vaar- en rusttijden |
De taakanalyse is het deel om bij stil te staan, want die beantwoordt het bezwaar dat afstandsbediening de schipper wegneemt. Dat doet ze niet. Navigatieondersteuning, monitoring, communicatie en toezicht kunnen anders worden georganiseerd, waardoor gekwalificeerde mensen efficiënter inzetbaar worden. De mens verdwijnt niet; de geografie van het werk verandert.
Remote operations centres: 25.000 uur bewijs
Voor ons is dit geen experiment, en de coalitie zei dat onomwonden: het gebeurt al. Tientallen schepen varen inmiddels met ondersteuning op afstand, er is vier tot vijf miljoen euro in techniek, opleiding en procedures gegaan, en de teller staat op meer dan 25.000 uur varen op afstand zonder grote incidenten. Die staat van dienst is het argument. Het is ook de reden dat de zes vloten om een kader vragen en niet om toestemming.
De vraag is concreet. Welke eisen moeten aantoonbaar op orde zijn? Onder welke voorwaarden kan bemanning verantwoord worden aangepast? En wat is het gedeelde einddoel? Geef ons dat kader, zeggen de vloten, en wij leveren de praktijk, de data en de transparantie. Daar voegen wij één ding aan toe: dezelfde regelgevende duidelijkheid die capaciteit vrijmaakt, maakt ook de vlootvernieuwing mogelijk die de sector nodig heeft, want niemand specificeert een schip voor 2035 zonder te weten hoe het bemand wordt.
MARIN bracht de veiligheidsrisico's van varen op afstand in kaart
Elf risicogebieden, en de voorwaarden waaraan een op afstand bediend schip moet voldoen voordat bemanning kan worden gereduceerd.
Lees het inzichtBronnen
- Rene Quist, 'Binnenvaart dreigt stil te vallen: Maak haast met regels remote varen', Schuttevaer, 24 februari 2026.
- Panteia, Onderzoek Afstandsbediening Binnenvaart, in opdracht van Seafar, januari 2026.
Origineel artikel
Lees het volledige artikel op SchuttevaerVragen die lezers stellen
Welke bedrijven hebben dit ondertekend?
Seafar, Deymann, HGK, Bosman Shipping Group, Dari en Naval Inland Shipping. Samen vertegenwoordigen zij ongeveer 500 schepen.
Hoe groot is het tekort aan schippers?
Panteia becijfert het op zo'n 1.500 tot 2.000 schippers en stuurlieden richting 2035. De zes vloten vertalen dat naar een verlies van 25 tot 30 procent vaarcapaciteit binnen vijf tot zeven jaar als er niets verandert.
Wat blokkeert het opschalen precies?
Niet de techniek. Een vergunningsaanvraag duurt ongeveer een jaar en de uitkomst zijn zo'n 25 extra voorwaarden plus een extra schipper in het remote operations centre terwijl het schip volledig bemand blijft. Varen op afstand mag, maar zonder bemanningsreductie, waardoor de capaciteitswinst uitblijft.
Vervangt afstandsbediening de schipper?
Nee. Uit de taakanalyse van Panteia blijkt dat 35 tot 45 procent van de werktijd op dagvaart technisch geschikt is voor ondersteuning op afstand. Navigatieondersteuning, monitoring, communicatie en toezicht worden anders georganiseerd, waardoor gekwalificeerde mensen efficiënter inzetbaar zijn.
Hoeveel is er daadwerkelijk op afstand gevaren?
Meer dan 25.000 uur varen op afstand zonder grote incidenten, verspreid over tientallen schepen, met vier tot vijf miljoen euro geïnvesteerd in techniek, opleiding en procedures.