Living Lab Green & Autonomous Corridor: waterstof en varen op afstand testen op zee
Twaalf partners gebruiken een vierjarig Living Lab aan boord van de waterstofschepen van Samskip, de SeaShuttles, om te onderzoeken wat emissievrij varen en varen op afstand betekenen voor bemanningen, Remote Operators en maritiem onderwijs in de regio Rotterdam-Rijnmond.
Het Living Lab Green & Autonomous Corridor brengt emissievrij varen en varen op afstand samen op één type schip. Aan boord van de waterstofgedreven SeaShuttle-containerschepen van Samskip, die vanaf 2027 tussen Rotterdam en Oslo varen, onderzoeken twaalf partners wat beide veranderingen betekenen voor de mensen die ermee werken.
Projectgegevens
- Programma
- Fonds voor rechtvaardige transitie (JTF) Rijnmond 2021-2027, Spoor 3: versterk de veerkracht van de arbeidsmarkt voor de transitie
- Financiering
- Medegefinancierd door de Europese Unie
- Looptijd
- 2026 tot en met 31 december 2029
- Penvoerder
- Hogeschool Rotterdam
- Rol van Seafar
- Technologie voor varen op afstand, de bouw van het Remote Control Centre op RDM en training voor Remote Operators
- Cluster
- Slimme Logistiek en Maritieme Innovatie
- Status
- Lopend
Een dubbele transitie voor maritieme bemanningen
De maritieme sector verandert op twee fronten tegelijk. Emissieregels, waaronder het Europese Emissiehandelssysteem (EU ETS) en de aankomende IMO Net-Zero regelgeving in 2027, drijven rederijen naar emissievrije energie zoals waterstof, methanol en ammoniak. Tegelijk maakt digitalisering het mogelijk om schepen op afstand te monitoren en deels te bedienen.
Beide veranderingen wijzigen de taken en vaardigheden van bemanning aan boord, Remote Operators aan de wal en havenpersoneel, terwijl de sector kampt met een tekort aan zeevarenden. Het project onderzoekt welke taken en vaardigheden nieuwe energiesystemen vragen, hoe onderhoud moet worden ingericht en hoe bemanning, autonome systemen en Remote Operators gaan samenwerken.
Een Living Lab op de corridor Rotterdam-Oslo
Samskip bouwt twee waterstofgedreven SeaShuttle-containerschepen. Volgens de projectomschrijving zijn het de eerste containerschepen in de Europese short sea die op waterstof varen, en ze zijn technisch voorbereid op autonoom varen. Vanaf 2027 varen ze tussen Rotterdam en Oslo.
Het Living Lab combineert het energiemanagement, de situational awareness en een data- en communicatieplatform aan boord van de schepen met een Remote Control Centre (RCC) op de RDM Campus van Hogeschool Rotterdam. Het RCC wordt gebruikt voor onderwijs en voor experimenten.
Systemen voor varen op afstand en autonoom varen zijn op zee tot nu toe vooral getest in gecontroleerde demonstraties met korte proefperiodes. In dit Living Lab worden het monitoren en bedienen van energie- en navigatiesystemen op afstand het hele jaar door getest, en levert het project drie jaar operationele data van een aantal van de meest geavanceerde schepen van Europa.
Vier doelen
- Praktisch inzicht in de verdeling van taken en de vaardigheden die professionals nodig hebben op emissievrije en autonome schepen, voor energiemanagement, onderhoud en navigatie.
- Een Human Capital Roadmap voor de regio Rotterdam-Rijnmond die de toekomstige behoefte aan personeel en opleiding in kaart brengt.
- Onderwijs- en trainingsprogramma's voor maritiem officieren (MBO en HBO) en maritieme professionals, afgestemd op varen op afstand en nieuwe energiesystemen.
- Het Living Lab zelf, als open innovatieplatform waar bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek experimenteren met emissievrije operaties en varen op afstand.
De rol van Seafar
Seafar draagt op drie terreinen bij.
Seafar levert samen met CaptainAI het situational awareness-systeem, ondersteunt de verbinding tussen schip en wal en kalibreert de eigen software voor varen op afstand in het Living Lab. Ook doet Seafar mee aan de experimenten over de effectiviteit van monitoring en over overdrachten tussen systeem, bemanning en Remote Operators.
Seafar coördineert de bouw van het Remote Control Centre op de RDM Innovation Dock, bedoeld voor trainingssimulatie en voor een live verbinding met de SeaShuttles.
Seafar ontwikkelt en test het eerste trainingsprogramma voor professionele Remote Operators, getest met 20 professionals, en draagt bij aan trainingsmodules voor MBO- en HBO-studenten.
Het consortium
| Partner | Rol |
|---|---|
| Hogeschool Rotterdam, penvoerder | Projectmanagement, onderzoek naar human capital en ontwikkeling van onderwijsmodules. |
| MARIN | Maritiem onderzoek, analyse van nautische complexiteit en experimenten naar overdrachten. |
| TU Delft | Wetenschappelijk onderzoek, dataplatform en infrastructuur voor dataopslag. |
| Samskip (Nav-Tech B.V.) | Eigenaar en exploitant van de SeaShuttles en het fysieke Living Lab-platform, met expertise in energiemanagement en scheepsoperaties. |
| Zeabuz | Autonome navigatiesystemen en software voor het RCC. |
| Seafar | Technologie voor varen op afstand, situational awareness, de bouw van het RCC op RDM en training voor Remote Operators. |
| ABB Marine & Ports | Energiemanagementsystemen en automatisering van de pilot control. |
| CaptainAI | Situational awareness-software en data-analyse. |
| TechBinder | Data- en communicatieplatform aan boord en systeemintegratie. |
| Smart-Ship | Slimme scheepvaartoplossingen en ondersteuning van de RCC-training. |
| STC Group | MBO maritiem onderwijs en trainingsmodules over energiemanagement en varen op afstand. |
| Gemeente Rotterdam | Publieke partner voor de regionale arbeidsmarkt en maatschappelijke inbedding. |
Het project werkt ook samen met andere human capital-programma's, zoals GroenvermogenNL, NGF People, JTF Port of Energy en het Maritiem Masterplan, om de resultaten te verankeren in de bredere human capital-agenda van de regio Rijnmond.
Zes werkpakketten
- 01Projectmanagement
Uitvoering, verantwoording aan de subsidieverstrekker en bestuur, met elk kwartaal een consortiumoverleg en tweemaal per jaar een stuurgroep.
- 02Communicatie en disseminatie
Een projectwebsite, regelmatige nieuwsberichten, Living Lab-evenementen zoals workshops en bezoeken, en aanwezigheid op externe evenementen en congressen.
- 03Living Lab
Bouw en gebruik van de Living Lab-infrastructuur op de SeaShuttles en in het RCC: systeemarchitectuur, sensoren en netwerk aan boord, situational awareness, verbinding tussen schip en wal, datalogging en integratie.
- 04Experimenten met de menselijke factor
Experimenten op de SeaShuttles en in het RCC naar hoe bemanning en Remote Operators de systemen effectief en veilig gebruiken, onder meer bij monitoring, overdrachten en taakverdeling.
- 05Human capital: impact en vooruitblik
Inzichten uit het Living Lab vertalen naar toekomstige functieprofielen en een Human Capital Roadmap voor de regio Rijnmond.
- 06Onderwijs en training
Onderwijsmodules voor maritiem officieren en professionals over emissievrij varen en varen op afstand, en het Remote Control Centre op de RDM Innovation Dock.
Onderwijs en training
Het project ontwikkelt onderwijsmodules voor MBO en HBO in de zee- en binnenvaart. MBO-studenten Binnenvaart leren een binnenschip op afstand te besturen, en studenten Maritiem Officier werken met de vraagstukken rond energiemanagement bij emissievrije energiedragers, vooral waterstof.
Daarnaast biedt het Living Lab onderzoeksopdrachten aan studenten van economische, technologische, logistieke en maritieme opleidingen op HBO- en masterniveau, van Hogeschool Rotterdam en van andere instellingen in de regio.
Waar het project staat
Het project loopt tot en met 31 december 2029. De SeaShuttles gaan naar verwachting begin 2027 in de vaart, waarna de operationele datacollectie in het Living Lab van start gaat. Updates, evenementen en resultaten voegen we toe aan deze pagina naarmate het project vordert.
Traditionele, op afstand bestuurde en autonome schepen: een volledige gids
Er zijn drie manieren om een binnenschip te bedienen. Deze gids legt uit hoe elk werkt, waar elk vandaag staat en hoe ze op één roadmap samenkomen.
Lees de gidsSyncControl
Controleerbaar en fail-safe varen op afstand, ontwikkeld met Smart-Ship onder Interreg.
Lees over het projectFinanciering
Het Living Lab Green & Autonomous Corridor wordt medegefinancierd door de Europese Unie via het Fonds voor rechtvaardige transitie (JTF Rijnmond 2021-2027).
