KPMG: veiligheid in de tankvaart structureel onder druk door personeelstekort
KPMG koppelt afnemende veiligheid in de tank- en chemievaart aan onervaren schippers, taalbarrières en te weinig veiligheidsadviseurs aan boord.
De veiligheid in de tank- en chemievaart staat structureel onder druk, en de oorzaak ligt op de arbeidsmarkt. Dat concludeert een KPMG-rapport in opdracht van het Nederlandse ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, gepubliceerd in december 2025. Te vaak staat een onervaren schipper aan het roer en beheerst de dekbemanning de werktaal onvoldoende. De onderzoekers waarschuwen voor slordigheden die onder normale omstandigheden niet zouden voorkomen.
- KPMG noemt drie hoofdoorzaken: onvoldoende ervaren schippers, de taalbarrière met buitenlandse bemanning en een acuut tekort aan veiligheidsadviseurs.
- Opleidingen voor veiligheidsadviseurs worden geregeld geschrapt wegens te weinig belangstelling; het slagingspercentage ligt rond 40 tot 45 procent. Sommige adviseurs bedienen tientallen bedrijven tegelijk.
- Duits is de werktaal in de chemievaart en wordt vaak onvoldoende beheerst, waardoor misverstanden ontstaan bij laden en lossen.
- KPMG adviseert om simulatoruren officieel te laten meetellen voor het vaarbewijs van de schipper.
- De sector ziet semi-autonoom varen en varen op afstand als de belangrijkste manieren om de personeelsdruk te verlichten, maar wacht op duidelijke wetgeving.
Schuttevaer staat achter een betaalmuur, dus we nemen het artikel hier niet over. De samenvatting hieronder volgt de berichtgeving; de link naar het origineel staat boven- en onderaan deze pagina.
Drie hoofdoorzaken in veiligheid van tankvaart en maritiem crewmanagement
Voor het onderzoek sprak KPMG breed met binnenvaartondernemers, chemiebedrijven, veiligheidsadviseurs, toezichthouder ILT en brancheorganisaties. De conclusie is ondubbelzinnig: bedrijven zijn gedwongen bemanning in te zetten die onvoldoende bekend is met de ADN-regels of het specifieke vaargedrag van het schip. Daardoor nemen bijna-ongevallen en aanvaringen toe.
Slordigheden die onder normale omstandigheden niet zouden voorkomen.
Het tekort aan veiligheidsadviseurs in vessel safety management
Het tekort aan veiligheidsadviseurs is mogelijk de zorgwekkendste bevinding, omdat daarmee het vangnet voor de andere problemen verdwijnt. Opleidingen worden geregeld geschrapt wegens te weinig deelnemers en het slagingspercentage blijft rond 40 tot 45 procent. Bestaande adviseurs bedienen daardoor soms tientallen bedrijven tegelijk. Inspecties aan boord schieten erbij in en signalen van onveilige situaties worden gemist.
Taalbarrières in crewmanagement voor tankers
Ook aan dek neemt het risico toe. Bemanningsleden van buiten de EU beheersen het Duits, de werktaal in de chemievaart, vaak onvoldoende. Omdat veel van deze bemanning alleen aan minimale ADN-eisen voldoet, ontstaan misverstanden bij laden en lossen. Bedrijven mogen de verplichte ADN-bewustwordingscursus bovendien zelf vormgeven, waardoor de kwaliteit sterk verschilt. Bij hoge werkdruk worden administratieve controles soms overgeslagen en persoonlijke beschermingsmiddelen niet altijd correct gebruikt.
Wat vermoeidheid betekent voor de veiligheid van tankschepen
Twee voorbeelden uit het rapport maken dit concreet. Het eerste is wat KPMG de wantrouwende schipper noemt. Tijdens laden en lossen hoort de schipper te slapen, maar velen blijven wakker omdat zij de bekwaamheid van hun bemanning niet vertrouwen. Taalbarrières en twijfel of de matroos de procedure begrijpt, zorgen ervoor dat de schipper zijn ogen niet durft te sluiten. Het gevolg is dat schippers oververmoeid aan een reis beginnen.
Een tweede incident toont dat dit wantrouwen niet ongegrond is. Een schip maakte slagzij en dreigde te kapseizen; door de stress bleek de Filipijnse bemanning onvoldoende Engels te spreken om de noodinstructies van de schipper te begrijpen. De communicatie viel weg en het schip moest worden stilgelegd. Werkgevers kunnen bovendien de echtheid van buitenlandse ADN- en vaarbewijzen nauwelijks controleren. De sector vraagt daarom om een centrale databank tegen fraude met gekochte certificaten.
KPMG-aanbevelingen voor maritieme crewtraining
KPMG adviseert het ministerie om de instroom van bemanning en veiligheidsadviseurs te vergroten, mogelijk door ruimere toegang voor dekbemanning van buiten de EU. Ook moet de opleiding moderner: simulatoruren zouden officieel moeten meetellen voor het vaarbewijs. Nu gebeurt dat niet, terwijl de sector de simulator ziet als de enige plek waar noodsituaties veilig en effectief kunnen worden geoefend. KPMG pleit daarnaast voor slimmer toezicht door de ILT en een systeem om van bijna-ongevallen te leren.
Varen op afstand en varen met minder bemanning
Eén bevinding is een directe boodschap aan beleidsmakers. De sector ziet semi-autonoom varen en bediening op afstand als de belangrijkste manieren om de personeelsdruk te verlichten. Bedrijven durven nog niet volledig te investeren zolang duidelijke wet- en regelgeving ontbreekt. KPMG adviseert het ministerie daarom haast te maken met deze kaders.
Bediening op afstand lost een taalbarrière aan dek niet op en vervangt geen veiligheidsadviseur. Ze verandert wel waar gekwalificeerde nautische capaciteit fysiek aanwezig moet zijn. Beschikbare schippers kunnen zo worden ingezet waar hun ervaring het zwaarst weegt. Ook het laten meetellen van simulatoruren wijst dezelfde kant op: gecertificeerde, gestructureerde en herhaalbare training is precies hoe remote operators worden gekwalificeerd.
Het bemanningstekort in de binnenvaart is structureel, niet cyclisch
Waarom het tekort aan gekwalificeerde schippers een blijvende verschuiving is, en wat dit betekent voor professionele vloten.
Lees het inzichtBronnen
- Rene Quist, 'KPMG: veiligheid tankvaart structureel onder druk door personeelsgebrek', Schuttevaer, 17 december 2025.
- KPMG-rapport over veiligheid in de tank- en chemievaart, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), december 2025.
Origineel artikel
Lees het volledige artikel op SchuttevaerVragen die lezers stellen
Wat onderzocht KPMG?
De veiligheid in de tank- en chemievaart, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De onderzoekers spraken met binnenvaartondernemers, chemiebedrijven, veiligheidsadviseurs, de ILT en brancheorganisaties.
Wat zijn de drie belangrijkste oorzaken?
De inzet van onvoldoende ervaren schippers, de taalbarrière met buitenlandse bemanning en een acuut tekort aan veiligheidsadviseurs.
Waarom is het tekort aan veiligheidsadviseurs zo problematisch?
Omdat daarmee het vangnet voor andere problemen verdwijnt. Opleidingen worden geschrapt, het slagingspercentage ligt rond 40 tot 45 procent en adviseurs bedienen soms tientallen bedrijven, waardoor inspecties en waarschuwingssignalen worden gemist.
Wat zegt het rapport over varen op afstand?
De sector ziet semi-autonoom varen en bediening op afstand als belangrijke manieren om de personeelsdruk te verlichten, maar wacht op duidelijke wetgeving. KPMG adviseert haast te maken met die kaders.
Wat adviseert KPMG over simulatoren?
Uren in een vaarsimulator moeten officieel meetellen voor het vaarbewijs. Nu gebeurt dat niet, terwijl noodsituaties daar veilig, herhaaldelijk en met directe feedback kunnen worden geoefend.